De vijf belangrijkste kenmerken zijn:

1. je hebt er steeds zin in en je denkt er veel aan;
2.  je hebt het nodig om je goed te voelen: problemen, ruzies en stress vergeet je. Dit noemen we geestelijk verslaafd;
3. als je niet gebruikt word je ziek: hoofdpijn, onrust, chagrijnig, overgeven, koorts, buikpijn, zweten. Dit zijn ontwenningsverschijnselen die optreden bij lichamelijke verslaving;
4. je wilt minderen of stoppen maar dat is tot nog toe niet gelukt;
5. je geeft er meer geld en tijd aan uit dan je eigenlijk hebt.

Een verslaving of liever gezegd afhankelijkheid gaat vaak heel langzaam en ongemerkt.
Roken is een goed voorbeeld. Je begint met af en toe een sigaret te roken. Je vindt het zo lekker dat je er steeds naar verlangt en waardoor je er steeds meer gaat roken. Als je geen sigaret hebt of niet kunt roken krijg je steeds meer trek in een sigaret. Je begint geestelijk afhankelijk te worden. Als je wil minderen of stoppen merk je dat pas goed. Je krijgt namelijk last van ontwenningsverschijnselen zoals misselijkheid, niet lekker voelen, chagrijnig, onrustig, voortdurende trek in roken hebben. Veel mensen vinden deze verschijnselen zo vervelend dat ze het niet volhouden om te stoppen en toch weer gaan roken.
Ook aan cola, red bull en koffie kunnen mensen langzaam verslaafd raken. Cola bevat net als koffie en red bull cafeïne dat een oppeppende werking heeft. Veel mensen drinken de hele dag cola uit gewoonte of wanneer ze een oppeppertje nodig hebben of om wakker te blijven. Deze gewoonte kan een verslaving zijn zonder dat mensen het beseffen. Pas wanneer ze geen cola kunnen drinken omdat het er niet is merken ze dat ze er afhankelijk van zijn. Zonder krijgen ze hoofdpijn, voelen zich suf, worden chagrijnig en hebben ontzettende trek in cola.